Dr. Sahib Cəfərov Pediatr, neonatoloq-reanimatoloq

Valideynlər üçün

Ana südü və uşağın sağlam qidalanması

Pediatra ən çox verilən suallardan biri belədir: “Həkim, uşağın immuniteti çox zəifdir, hansı dərmanı məsləhət görürsünüz?” Bu sualın ən doğru cavabı dərman adı deyil — sağlam qidalanmadır.

İlk aylar: ana südü

Ana südü körpə üçün əvəzolunmaz qida vasitəsidir. Analara daim tövsiyə edirik ki, imkan daxilində ilk 4–6 ay ərzində uşaqlarını yalnız ana südü ilə bəsləsinlər. Nəticə qısa müddətdə göz qabağında olur: çəki artımı, sakit yuxu, infeksiyalara qarşı daha yaxşı dözüm.

Ana südü kifayət edirmi: bunu ölçmək üçün ən etibarlı göstərici çəki dinamikası və sidik sayıdır, ananın “südüm azdır” hissi deyil. Şübhə olanda müayinədə çəki ölçülür və qidalanma rejimi birlikdə nəzərdən keçirilir. Yalnız ana südü ilə bəslənən körpənin yaşına görə mükəmməl inkişaf etməsi çox rast gəlinən mənzərədir.

Əlavə qidaya keçid

Əlavə qida vaxtından əvvəl də, çox gec də başlanmamalıdır. Keçid tədricən aparılır: yeni məhsul tək-tək, bir neçə gün aralıqla verilir ki, dözümsüzlük olarsa, səbəbi aydın olsun. Bu dövrdə də ana südü davam etdirilir: əlavə qida onu əvəz etmir, tamamlayır.

Qida nimçəsi qaydası

Uşağın gündəlik rasionunu təsəvvürdə beş hissəyə bölünmüş nimçə kimi düşünmək ən sadə yoldur:

  • Meyvə və tərəvəz — nimçənin təxminən yarısı.
  • Taxıl məhsulları və zülal (ət, balıq, yumurta, paxlalılar) — digər yarısı.
  • Süd məhsulları — yanda, gündəlik rasionun tamamlayıcı hissəsi kimi.

Bu bölgü sadə görünür, amma praktikada uşağın rasionunda ən çox pozulan şey elə budur: nimçənin böyük hissəsini taxıl və şirniyyat tutur, meyvə-tərəvəz isə kənarda qalır.

“İmmuniteti gücləndirən” preparatlar haqqında. Sağlam, yaşına uyğun qidalanan uşağın immunitetini “gücləndirən” sehrli dərman yoxdur. Konkret çatışmazlıq varsa: məsələn dəmir və ya D vitamini: o, analizlə təsdiqlənir və hədəflə müalicə olunur. Fərq budur: təsadüfi preparat deyil, təsdiqlənmiş çatışmazlığın müalicəsi.

D vitamini

Azərbaycan cənub ölkəsidir və günəşli günlərimizin sayı kifayət qədərdir: buna baxmayaraq müayinələrdə D vitamini çatışmazlığına çox rast gəlirik, bəzən çox aşağı göstəricilərlə. Baş ağrısı, əzələ və sümük ağrıları, yuxu pozğunluğu, iştahsızlıq, tez yorulma kimi şikayətlərin arxasında bu dayana bilər. Profilaktik doza yaşa görə verilir; müalicə dozası isə analiz nəticəsinə görə hesablanır.

Nələrə diqqət etmək lazımdır

  • Çəki artımının dayanması və ya azalması.
  • Yeni qidadan sonra səpki, qusma, ishal: qida dözümsüzlüyünə işarə ola bilər.
  • Uzun müddət davam edən iştahsızlıq.
  • Solğunluq və tez yorulma: dəmir çatışmazlığı anemiyası uşaq yaşında geniş yayılıb.

Qidalanma haqqında

Südüm azdır: qarışığa keçməliyəmmi?
Bu qərar tərəzidə verilir, hissə görə yox. Çəki artımı və sidik sayı normaldırsa, süd adətən kifayət edir. Çəki artımı ləngiyirsə, əvvəlcə əmizdirmə texnikası və rejimi nəzərdən keçirilir; qarışıq lazımdırsa, növü və miqdarı həkim tərəfindən seçilir.
Uşaq yemək yemir: nə edim?
Əvvəlcə iştahsızlığın səbəbini ayırmaq lazımdır: xəstəlik dövrü, dəmir və ya D vitamini çatışmazlığı, sidik yolları infeksiyası kimi gizli səbəblər, yoxsa qidalanma vərdişləri və rejim məsələsi. Çəki dinamikası pozulubsa, bu, müayinə səbəbidir.
İnək südü zülalına dözümsüzlükdə nə edilir?
Süni qidalanmada tam hidrolizə olunmuş müalicəvi qarışığa keçilir; ana südü ilə bəslənmədə isə anaya müvafiq pəhriz tövsiyə olunur. Bundan sonra çəki artımı və ümumi inkişaf izlənir — düzgün seçim edildikdə nəticə adətən qısa müddətdə görünür.
Profilaktik müayinə və inkişaf nəzarəti Mədə-bağırsaq xəstəlikləri Allergik xəstəliklər və qida dözümsüzlüyü

Uşağınız üçün qəbula yazılın

Dr. Sahib Cəfərov — Leyla Medical Center-in aparıcı pediatrı. Xətai rayonu, Yusif Səfərov küçəsi 19, Bakı.

050 368 74 05 Bütün əlaqə yolları